Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim enerji piyasalarını sarstı. İran’ın deniz ablukası tehdidi ve ABD’nin tutumu petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarını yükseltti. Diplomatik çözüm çabaları sürüyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki diplomatik kilitlenme ve İran’ın deniz ablukası tehdidi, küresel enerji piyasalarında fiyatların yeniden yükselmesine neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump’ın deniz ablukasının sürdürüleceği açıklaması, tansiyonu artırdı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, bu durumu ateşkes ihlali olarak nitelendirerek boğazın kapalı kalacağını duyurdu.
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin sevk edildiği Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, arz kesintisi endişelerini yeniden gündeme taşıdı. Bu durum, 20 Nisan haftasında petrol fiyatlarının yükseliş eğilimini sürdürmesine yol açtı. Hafta boyunca ateşkes ve diplomatik temaslara dair olumlu sinyaller fiyatlarda sınırlı bir düşüş yaratsa da ABD’nin olası askeri müdahale tehdidi bu düşüşü sınırladı.
ABD Savunma Bakanı’nın ablukanın süreceği yönündeki açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam edeceği endişelerini güçlendirdi. Bu durum, petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekledi.
Daha önce İran’ın boğazı geçişlere kapatması, küresel enerji akışında daralmaya ve petrol fiyatlarında yüzde 65’e varan artışa neden olmuştu. 8 Nisan’daki ateşkes sonrası sonuç alınamayan görüşmelerin ardından ABD, 13 Nisan’da deniz ablukası kararı alarak İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başladı.
Tahran yönetimi 17 Nisan’da boğazın belirli koşullarla açık tutulacağını belirtse de ABD’nin ablukayı sürdürme kararı sonrası yeniden kısıtlamalar getirildi. Bu süreçte ABD bazı İran gemilerine el koyarken, İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahale etti.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim artışıyla Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara, WTI ise 94,4 dolara kadar yükseldi. Saldırılar öncesi yaklaşık 70 dolar civarında seyreden Brent petrol, mevcut seviyelerle yüzde 45’in üzerinde artışını sürdürdü.
Küresel LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin artması, Avrupa doğal gaz piyasasında da fiyatların yükselmesine neden oldu. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı.
Doğal gaz fiyatları, saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyelerde seyrediyor. Kömür piyasasında da doğal gaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, haftayı ton başına 133,7 seviyesinde tamamladı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor. Boğazın kapalı kalacağına yönelik beklentiler fiyatlar üzerinde baskı oluştururken, bölgede barış çabaları fiyat artışlarını sınırlıyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya ziyaretlerinde ABD ve İsrail’in dayattığı savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaların değerlendirileceğini belirtti. Erakçi’nin ziyaretlerinde bölgesel istikrar ve barış konularında da görüş alışverişinde bulunulacağı ifade edildi.
Öte yandan İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA), Erakçi’nin Pakistan’da ABD’li yetkililerle görüşme yapmayacağını duyurdu.
Yorum Yap