İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi, ABD’nin ablukayı sürdürmesiyle enerji fiyatlarını tırmandırdı. Brent ve WTI petrol ile Avrupa doğal gaz kontratlarında artış kaydedildi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesi halinde Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutacağını açıklamasının ardından küresel enerji fiyatlarında yükseliş yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşma sağlanana kadar deniz ablukasının devam edeceğini belirtmesi, bölgedeki tansiyonu yeniden artırdı.
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki bu gelişmeler, arz kesintisi endişelerini yeniden gündeme getirdi. Bu durum, 20 Nisan’la başlayan haftada petrol fiyatlarının yükseliş eğilimini sürdürmesine neden oldu.
Hafta boyunca ateşkesin uzatılması ve diplomatik temasların yeniden başlayabileceğine dair sinyaller fiyatlarda sınırlı bir geri çekilmeye yol açtı. Ancak ABD’nin, ateşkes sağlanamaması halinde İran’ın savunma unsurlarını ve yetkililerini hedef alabileceği yönündeki haber akışı, bu düşüşü sınırladı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in, İran limanlarına yönelik ablukanın “gerektiği sürece devam edeceğini” açıklaması, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin süreceği endişelerini artırarak fiyatları yukarı yönlü destekledi.
İran daha önce savaşın başlamasının ardından Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapatmış, bu durum petrol fiyatlarının savaş öncesine göre yüzde 65’e varan artışına neden olmuştu. 8 Nisan’da varılan ateşkes sonrası yürütülen görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine ABD, 13 Nisan’da deniz ablukası kararı alarak İran bağlantılı gemilere müdahaleye başlamıştı.
Tahran yönetimi 17 Nisan’da boğazın ateşkes süresince belirli koşullarla açık tutulacağını duyurmuş, ancak ABD’nin ablukayı sürdürme kararı sonrası geçişlere yeniden kısıtlama getirmişti. Bu süreçte ABD, Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda İran gemilerine el koyarken, İran da Hürmüz yakınlarında İsrail bağlantılı olduğu öne sürülen gemilere müdahale etti.
Artan gerilimle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 20-25 Nisan haftasında 107,48 dolara kadar yükseldi. Haftalık bazda yüzde 16,5 artışla 105,33 dolardan kapanan Brent petrolü, aynı dönemde WTI ham petrolün varil fiyatı da yüzde 12,5 yükselerek 94,4 dolardan haftayı tamamladı.
Saldırılar öncesinde yaklaşık 70 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, mevcut seviyeleriyle yüzde 45’in üzerinde artışını korurken, WTI da aynı dönemde yaklaşık yüzde 40 değer kazandı.
Küresel LNG ticaretinin önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin artması, Avrupa doğal gaz piyasasında da fiyatların yukarı yönlü ivmelenmesine neden oldu. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören Mayıs vadeli doğal gaz kontratları, haftayı yaklaşık yüzde 15,7 artışla megavatsaat başına 44,86 avrodan tamamladı.
Doğal gaz fiyatları, saldırı öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 42,9 daha yüksek seviyede seyrediyor. Benzer şekilde, kömür piyasasında da doğal gaz arzına yönelik endişelerin artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, ton başına 133,7 seviyesinden haftayı kapattı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’ine ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor. Boğazın bir süre daha kapalı kalacağına yönelik beklentiler fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin Pakistan, Umman ve Rusya’yı kapsayacak ziyaretlerinde, ABD ve İsrail’in İran’a dayattığı savaşın sona erdirilmesine ilişkin çabaların değerlendirileceğini belirtti. İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre Bekayi, Erakçi’nin ziyaretlerinde bölgesel istikrar ve barış için de görüş alışverişinde bulunulacağını ekledi.
Yorum Yap