COP31’de Rio Sinerjisi: İklim, Biyoçeşitlilik ve Çölleşme Tek Masada
Antalya'daki COP31'in 9. günü Rio Sinerjisi temasına ayrıldı. İklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşme sözleşmeleri ortak hedefler etrafında buluşturuluyor.

Antalya’da süren COP31’in 9. günü, “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi” temasına ayrıldı. Gün boyunca okyanus ve deniz ekosistemleri, iç sular, kıyıların iklim değişikliğine karşı dirençliliği, mavi ekonomi, biyolojik çeşitlilik ve ormanların yeniden canlandırılması konuşuldu. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı’na Türkiye ev sahipliği yapıyor.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkilerin sergilendiği COP31 Alanı’nı sosyal medya hesabından paylaştı. Kurum paylaşımında şu mesajı verdi: “Dünyanın dört bir yanından gelen kökler, farklı coğrafyaların hikayeleri, aynı toprağın umudu. Bugün COP31’de temamız Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı – Rio Sinerjisi.”
Üç sözleşme, tek hedef
Rio Sinerjisi, 1992’de Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde yapılan BM Dünya Zirvesi’nden doğan üç sözleşmeyi bir araya getiriyor: BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) ve BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD). Her sözleşmenin kendi taraflar konferansı (COP) var. COP31 Başkanlığı, aynı toprak, su ve ekosistemler üzerinde çalışan bu üç süreci Rio Sinerjisi adıyla birleştirdi ve COP31’in 10 eylem gündemi başlığından biri olarak sundu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün, COP31 Eylem Gündemi’ndeki Rio Sinerjisi çalışmalarından sorumlu. Yenigün aynı zamanda UNCCD’nin Türkiye Odak Noktalığı’nı yürütüyor. Üç sözleşmenin ortak noktasını şöyle anlattı: İklim değişikliği, üç konuda da herkesi ve geleceği etkiliyor. Ortak kesişimin büyük bölümünü arazi, toprak ve su kaynakları oluşturuyor. Bunlara harcanan emeği, zamanı ve ayrılacak finansmanı bir araya getirip belli hedeflere odaklanmak, Rio Sinerjisi’nin temel fikri.
COP31 kapsamında Rio Sinerjisi Eylem Çalışma Grubu kuruldu. Yenigün, grubun yeni bir kurum ya da maliyet getirmeyeceğini söyledi. Amaç, ülkelerin bu alandaki uzmanlarını ve ayırdıkları fonları buluşturmak, her ülkenin stratejik hedeflerine odaklanan çalışma grupları oluşturmak. Çalışmalar ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak.
Hazırlık yaklaşık bir yıldır sürüyor. Yaklaşık 40 ülke ile 50 civarında uluslararası kuruluş ve sivil toplum örgütü sürece katıldı. Antalya’da G20 kapsamında bir diyalog toplantısı yapıldı. Moğolistan’daki Çölleşmeyle Mücadele COP’unda ve Erivan’daki Biyolojik Çeşitlilik COP’unda da teknik ve üst düzey toplantılar düzenlendi.
Öncelikler arasında doğa temelli çözümler var. Yenigün’e göre Türkiye’de karbon yutak alanlarında, peyzaj alanlarında ve yeşil dönüşümde artık o bölgenin iklim uyumlu bitkileri kullanılacak. Karbon tutulumunu artıran ve kuraklığa dayanıklı bitkiler belirlendi, her şehir için ayrı bitki rehberi hazırlandı. Yeni dönemde bu rehberler kullanılacak.
COP31 Alanı bir açık hava bitki müzesi
Yenigün’e göre COP31 Alanı’ndaki bitkiler rastgele seçilmedi. Dünyanın dört bir yanındaki ülkelerin kendi biyoçeşitlilikleri için odağa aldığı, bulunduğu yerin kimliğini temsil ettiğini düşündüğü bitkiler burada toplandı. Yenigün bunu bir açık hava bitki müzesi olarak tanımladı ve COP’un farklı bir başarısı olarak değerlendirdi. Toprağın gelecek nesillere emanet olduğunu belirten Yenigün, bu COP’un bir eylem COP’u olmasının yanı sıra bir sorumluluk taahhüdü COP’u olduğunu söyledi.
Yabancı katılımcılar da alanı ve konuyu değerlendirdi. Nijeryalı iklim avukatı Faith Osahenrumwen İdemudia, biyolojik çeşitlilik kaybına yıllarca gereken önemin verilmediğini, özellikle Küresel Güney’de büyük kayıp yaşandığını söyledi. İdemudia, UNFCCC’nin ve COP31’in bu konuyu vazgeçilmez bir mesele olarak ele alma zamanının geldiğini belirtti.
Pakistan heyetinden Muhammad Siddiq Khan, alandaki bitkilerin bir kısmının ülkesinde de bulunduğunu söyledi. Bu bitkilerin korunması, toplumun ve çiftçilerin bilinçlendirilmesi gerektiğini belirten Khan, mangrovların karbonu emebilen en zengin kaynak olduğunu ve dünya genelinde dikilip korunması gerektiğini ifade etti.
Gençlik ve iş gücü gelişimi alanında çalışan bir kuruluşu temsil eden gözlemci ABD’li Amy Ruth West Walker ise alandaki yeşilliği beğendiğini anlattı. Farklı bahçelerin ve çevredeki peyzajın çok önemli olduğunu söyleyen Walker, toplantılardan çıkan insanların biyolojik çeşitliliğe sahip gerçek peyzajları görmesinin faydalı olduğunu belirtti.
Rio Sinerjisi çalışmaları ülkelerin gönüllülüğüyle başlayacak ve yeni bir kurum ya da maliyet getirmeyecek.
Anahtar Kelimeler: COP31, Kasım Yenigün












