TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Konuşmada bilimsel çalışmaların etik ilkeler çerçevesinde yürütülmesi, yapay zekânın akademik hayata etkisi ve üniversitelerin toplumsal sorumlulukları ele alındı.

Akademik etik ve bilimsel sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık ilkelerine dayanması gerektiğini vurguladı. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yetinmeyip, bu birikimi toplumsal gelişime katkı sağlayacak biçimde değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.

Yapay zekâ ve akademik dürüstlük

Yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişiminin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini belirten Şeker; kaynak gösterilmeden yapay zekâ içeriklerinin kullanılmasını, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından sorun olarak değerlendirdi. Yapay zekânın destekleyici bir araç olduğunu, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinin ise araştırmacının sorumluluğunda olduğunu söyledi. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin bu teknolojilerde gözetilmesi gerektiğini de vurguladı.

Üniversitelerin işlevi ve Türkiye’nin bilim vizyonu

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi bulunduğunu belirtti. Değişen bilimsel koşullara uyum sağlanmasının, eğitimde niteliğin korunmasının ve nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesinin önemine değindi. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade ederek araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuçlar alınması gerektiğini söyledi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliklerinin de güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

TÜBA’nın programları

Konuşmasında TÜBA’nın Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalara değindi. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetleri aktardı.

Şeker, bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmesi, sürekli öğrenmeye açık olması ve bilimsel birikimi toplum yararına değerlendirmesi gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı.