Ortodonti, dişleri düzgün göstermekle sınırlı bir estetik alan değildir. Uzmanlığın konusu dişlerin dizilimi, alt ve üst çenenin birbirine göre konumu ve bu ikisinin oluşturduğu kapanış ilişkisidir. Bu nedenle bir hastada yalnız ön dişlerin görünümü, bir başkasında ise çene büyümesinin yönü asıl sorunu oluşturur. İkisi aynı başlık altında toplansa da tedavi mantıkları farklıdır. Hangi diş ve…
Ortodonti, dişleri düzgün göstermekle sınırlı bir estetik alan değildir. Uzmanlığın konusu dişlerin dizilimi, alt ve üst çenenin birbirine göre konumu ve bu ikisinin oluşturduğu kapanış ilişkisidir. Bu nedenle bir hastada yalnız ön dişlerin görünümü, bir başkasında ise çene büyümesinin yönü asıl sorunu oluşturur. İkisi aynı başlık altında toplansa da tedavi mantıkları farklıdır.
Ortodontinin ilgi alanı, kapanışın işlevini bozan ya da uzun vadede diş sağlığını riske atan her durumu kapsar. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan tabloları ve genel yaklaşımı özetliyor.
| Durum | Ağızda nasıl görünür | Ortodontinin yaklaşımı |
|---|---|---|
| Çapraşıklık | Dişler üst üste biner, ark üzerinde yer yetmez | Yer kazanımı ve dişlerin ark üzerinde hizalanması |
| Aralıklı dişler | Dişler arasında boşluk kalır | Boşluğun kapatılması ve nedeninin araştırılması |
| Derin kapanış | Üst ön dişler alt ön dişleri fazla örter | Dikey ilişkinin düzenlenmesi |
| Açık kapanış | Ön dişler kapanırken temas etmez | Alışkanlık kontrolü ve kapanışın kapatılması |
| Çapraz kapanış | Alt dişler üst dişlerin dışında kapanır | Genişletme veya çene ilişkisinin düzeltilmesi |
| İleri konumlu üst ön dişler | Üst ön dişler öne doğru çıkıktır | Diş ve çene kaynağının ayrılması |
| Gömülü diş | Diş zamanında sürmez | Yer açılması ve dişin ark üzerine yönlendirilmesi |
Aynı şey değildir. Çapraşıklık dişlerin ark üzerindeki sıralanmasıyla ilgilidir ve genellikle yer darlığından kaynaklanır. Kapanış bozukluğu ise alt ve üst dişlerin birbiriyle nasıl temas ettiğini tarif eder. Dişleri düzgün sıralanmış bir kişide ciddi bir kapanış sorunu bulunabilir. Tersi de mümkündür. Ayrım önemlidir, çünkü yalnız hizalamaya odaklanan bir yaklaşım kapanış sorununu olduğu yerde bırakabilir. Uzun vadede çiğneme zorluğu, mine aşınması ve tek taraflı yüklenme gibi sonuçlar bu noktadan doğar.
Çenelerin ilişkisi, dişlerin oturduğu iskeletsel zeminle ilgilidir. Değerlendirmede azı dişlerinin birbirine göre konumu, profil analizi ve sefalometrik film birlikte kullanılır. Sorunun kaynağı yalnız dişlerdeyse tedavi dişlerin hareketiyle çözülür. Kaynak iskeletsel yapıdaysa yaklaşım değişir. Büyümesi süren çocuklarda çene gelişimi uygun apareylerle yönlendirilebilir. Büyümesini tamamlamış hastalarda ise ileri düzey iskeletsel farklar için ortodontik tedavi ve cerrahi birlikte planlanabilir. Çene eklemi şikayetleriyle kapanış arasındaki ilişki her hastada aynı biçimde kurulamaz, bu nedenle tek bir genelleme yerine kişiye özel değerlendirme yapılır.
Fark eğitim yolundadır. Diş hekimliği fakültesi mezuniyeti sonrasında ortodonti alanında ayrı bir uzmanlık eğitimi tamamlanır ve bu eğitim tanı, büyüme gelişim ve aparey mekaniği üzerine yoğunlaşır. Uzm. Dr. Çağrı Şibal bu yolu Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezuniyeti ve Hacettepe Üniversitesi Ortodonti Anabilim Dalı uzmanlığıyla tamamlamış, 2012 Diş Hekimliği Uzmanlık Sınavı’nda Türkiye birincisi olmuştur. Ortodonti alanında yayımlanmış ve yayımlanacak on dört kitabı bulunuyor. DUSTIME ve DUSDATA kurumlarında ortodonti dersleri veren Şibal, lingual teknik ve şeffaf plak alanlarında da eğitim sertifikalarına sahip. Bayraklı Mansuroğlu’nda hizmet veren uzman ortodontist muayenehanesi izmir adresinde çocuk ve yetişkin hastaların tedavileri yürütülüyor.
Ortodontik tedavi aylara yayıldığı için takibin sürekliliği sonucu doğrudan etkiler. Muayenehane düzeninin pratik karşılığı, hastanın her randevuda aynı hekimle görüşmesi ve kayıtların tek elde birikmesidir. Kontrol randevularında şu başlıklar izlenir.
Plan tedavi başında yazılır, ancak süreç boyunca sabit kalmak zorunda değildir. Çocuk hastalarda büyüme beklenenden farklı seyredebilir. Süt dişinin erken kaybı yer kaybına yol açabilir. Gömülü bir diş beklenen yanıtı vermeyebilir. Hasta apareyi düzenli kullanmadığında hedeflenen hareket gecikir. Bu durumlarda hekim mekaniği değiştirir, süreyi yeniden hesaplar veya ek aparey planlar. Güncellemenin zamanında yapılabilmesi de düzenli kontrole bağlıdır. Randevu aralıkları uzadıkça küçük sapmalar birikerek tedavi süresini uzatır.
Önce diş hekimliği fakültesinin tamamlanması gerekir. Ardından Diş Hekimliği Uzmanlık Sınavı ile girilen ortodonti anabilim dallarında uzmanlık eğitimi alınır. Bu süreç klinik uygulamanın yanında büyüme gelişim, tanı ve biyomekanik derslerini kapsar.
Mümkündür. Diş hareketi yaşa bağlı değildir, kemik ve diş eti desteği yeterli olduğu sürece dişler her yaşta hareket ettirilebilir. Yetişkinlerde fark, çene büyümesinin tamamlanmış olmasıdır. Bu nedenle iskeletsel kaynaklı ileri düzey farklarda tedavi seçenekleri çocukluk dönemine göre değişir.
Gerekmez. Çekim kararı yer ihtiyacına, profil analizine ve dudak desteğine göre verilir. Yer kazanmak için genişletme, dişler arasında çok ince aşındırma ya da azı dişlerinin geriye alınması gibi yöntemler de kullanılabilir. Karar kayıtlar incelendikten sonra netleşir.
Aparey ilk takıldığında ve her aktivasyondan sonra birkaç gün süren bir hassasiyet olağandır. Bu his genellikle yumuşak gıdalarla ve zamanla azalır. Şiddetli, geçmeyen veya tek bir dişte yoğunlaşan ağrı olağan sayılmaz ve hekime bildirilmelidir.
Aktif tedavi tamamlanmadan apareyler çıkarılırsa dişler hedeflenen konuma ulaşmamış olur. Ayrıca pekiştirme aşaması yapılmadığı için dişlerin bir bölümü eski konumuna doğru kayabilir. Ara verilmesi gereken bir durum varsa bunun hekimle planlanması, kendiliğinden bırakılmasından çok daha güvenlidir.
Yorum Yap